محمد بيومي مهران ( مترجم : سيد محمد راستگو )
200
بررسى تاريخى قصص قرآن ( فارسى )
كه گزافكار و دروغگو باشد ، رهنمونى نمىكند . اى مردم ! امروز فرمانروايى از آن شماست و شماييد كه بر اين سرزمين چيرهايد ، اما اگر خشم و انتقام خدا بر سر ما ببارد ، چه كسى ما را يارى خواهد داد ؟ » « 1 » و فرعون اگرچه با شنيدن اين سخنان انديشهناك شد ، باز هم چنان بر سركشى و غرور خود پاى فشرد . شيطان نيز در دلش دميد و جانش را برانگيخت و خودسرانه گفت : « جز آنچه راى و نظر من است ، چيزى را به سود شما نمىبينيم و شما را به راه رشد و راستى ، راه نمىنمايم » « 2 » و آن مرد دوباره اندرزهاى خويش را پى گرفت و فرعون را از خشم و انتقام خدا زنهار داد و سرنوشت شوم و تباه تبهكاران پيشين را بدانان يادآورى كرد [ و آنچه را شرط بلاغ بود ، بدانان باز نمود ] و سرانجام اعلام كرد كه اين گناه را به گردن نمىگيرد و گفت : « زود باشد كه آنچه را اينك به شما مىگويم [ و شما را از آنها زنهار مىدهم ببينيد و ] به ياد آوريد [ و بر اين كه سخنان مرا نشنيديد و زنهارهاى مرا به چيزى نگرفتيد و از بيراهى خود بيرون نيامديد ، افسوسها بخوريد و اندوهها بكشيد ، بىآن كه براى شما سودى داشته باشد و من آنچه شرط بلاغ است با شما گفتم ] و كار خود را به خدا وامىگذارم ، همانا كه خدا بر بندگان خويش بيناست » . « 3 » و بدينگونه بود كه نقشه و نيرنگ فرعون و درباريان ، براى كشتن موسى ، نقش بر آب شد . از اين بالاتر ، از قرآن برمىآيد كه در خلوت خانهء فرعون نيز كسى بوده است كه به كشتن موسى خرسند نبوده است ، همسر فرعون ، زنى كه توانسته بود خود را از همهء قيد و بندها و وابستگىهايى كه به ويژه در كاخ فرعون از همه سوى او را فراگرفته بود ، آزاد سازد و از همراهى و همرايى با شوهرش سرباز زند ؛ و از همرنگى با درباريان دور ماند ؛ و از آلوده شدن به ناپاكىهاى دربار پاك ماند و پس از آگاهى از گمراهى و سركشى فرعون و راستگويى و پيامبرى موسى ، آشكار و استوار از ايمان خود پرده بردارد . و در اين راه سختگيرىهاى دربار و پىآمدهاى سنگين و شكنندهء آن را به چيزى نگيرد و هيچ چيز - نه سختگيرىهاى دربار ، نه از دست رفتن زندگى آسوده ، نه از دست دادن شهبانويى بزرگترين دربار جهان در
--> ( 1 ) . « أَ تَقْتُلُونَ رَجُلًا أَنْ يَقُولَ رَبِّيَ اللَّهُ وَ قَدْ جاءَكُمْ بِالْبَيِّناتِ مِنْ رَبِّكُمْ وَ إِنْ يَكُ كاذِباً فَعَلَيْهِ كَذِبُهُ وَ إِنْ يَكُ صادِقاً يُصِبْكُمْ بَعْضُ الَّذِي يَعِدُكُمْ إِنَّ اللَّهَ لا يَهْدِي مَنْ هُوَ مُسْرِفٌ كَذَّابٌ * يا قَوْمِ لَكُمُ الْمُلْكُ الْيَوْمَ ظاهِرِينَ فِي الْأَرْضِ فَمَنْ يَنْصُرُنا مِنْ بَأْسِ اللَّهِ إِنْ جاءَنا » ( سورهء غامز ، آيات 28 - 29 ) . ( 2 ) . ما أُرِيكُمْ إِلَّا ما أَرى وَ ما أَهْدِيكُمْ إِلَّا سَبِيلَ الرَّشادِ » ( سورهء غافر ، آيهء 29 ) . ( 3 ) . « فَسَتَذْكُرُونَ ما أَقُولُ لَكُمْ وَ أُفَوِّضُ أَمْرِي إِلَى اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ بَصِيرٌ بِالْعِبادِ » ( سوره غافر ، آيهء 44 ) .